Na OKI dochody z objętych nim aktywów nie podlegają zwykłemu podatkowi Belki, ale część wartości aktywów może podlegać corocznemu podatkowi od wartości. W 2027 roku stawka tego podatku wynosi 0,85%. Nie można jej bezpośrednio porównać z 19%, ponieważ 0,85% liczy się od podstawy związanej z wartością aktywów, a 19% od dodatniego zrealizowanego zysku.
Dwa różne podatki
| Element | Zwykły rachunek i podatek Belki | OKI |
|---|---|---|
| podstawa | dodatni dochód według zasad właściwych dla inwestycji | suma średnich wartości aktywów OKI po zastosowaniu zwolnień |
| moment | zwykle po osiągnięciu albo wykazaniu dochodu | rozliczenie roczne wartości aktywów |
| stawka | 19% | 0,85% w 2027 roku, później według wzoru ustawowego |
| strata | w określonych przypadkach może być wykazywana i rozliczana na zasadach PIT | nie wyłącza podatku od wartości i nie jest stratą podatkową w PIT |
| zwolnienia | zależą od rodzaju produktu i przepisów | 25 000 zł dla wskazanej części oszczędnościowej i do 100 000 zł dla kwalifikowanych aktywów, łącznie maksymalnie 100 000 zł |
Dlaczego porównanie samych stawek wprowadza w błąd?
Załóżmy portfel 200 000 zł i zysk 10 000 zł. Podatek Belki od zysku w bardzo uproszczonym wariancie wyniósłby 1 900 zł. Podatek OKI nie jest liczony od 10 000 zł zysku, lecz od podstawy ustalonej z wartości aktywów po zwolnieniach. Jeżeli po zwolnieniach podstawa wynosiłaby 100 000 zł, 0,85% daje 850 zł.
Przy tej samej wartości portfela i zysku 1 000 zł podatek Belki wyniósłby orientacyjnie 190 zł, a podatek OKI w tym samym uproszczonym założeniu nadal 850 zł. Z kolei przy wysokim zysku OKI może mieć wyraźną przewagę. Wniosek zależy od stopy zwrotu, wartości i klasyfikacji aktywów.
Matematyczny punkt równowagi
Jeżeli całkowicie pominiemy zwolnienia, odroczenie podatku, wpłaty i różnice w podstawie, 0,85% wartości odpowiada 19% podatku od zysku przy stopie zysku około 4,47%. Wynik powstaje przez podzielenie 0,85% przez 19%.
To tylko skrót myślowy. Ustawa stosuje średnią wartość, szczegółowe grupy aktywów, zwolnienia i reguły wpłat. Zwykły rachunek może odraczać podatek do sprzedaży, a niektóre dochody są rozliczane przez płatnika. Punkt 4,47% nie jest automatyczną granicą opłacalności każdego portfela.
Jak liczy się średnią wartość OKI?
Podstawę tworzy suma średnich wartości aktywów ze wszystkich OKI podatnika. Ustawa opisuje średnią poprzez dzienne wyceny i wpłaty, podzielone przez liczbę dni posiadania konta w roku, z dodatkowymi regułami. Instytucja ma obliczać wartości w podziale na grupy korzystające z różnych zwolnień oraz aktywa bez zwolnienia.
To oznacza, że stan rachunku z 31 grudnia nie wystarcza. Duża wpłata albo wypłata w ciągu roku może wpływać na wynik zgodnie z mechanizmem ustawy. Dla walut obcych stosuje się wskazany kurs średni NBP.
Jak działają zwolnienia 25 000 i 100 000 zł?
Zwolnienie do 25 000 zł obejmuje łączną średnią wartość wskazanych aktywów oszczędnościowych, denominowanych w złotych i spełniających warunki ustawy. Drugie zwolnienie obejmuje do 100 000 zł określonych kwalifikowanych aktywów inwestycyjnych. Suma obu nie może przekroczyć 100 000 zł.
Jeżeli podatnik wykorzystuje 25 000 zł zwolnienia dla części oszczędnościowej, pozostaje maksymalnie 75 000 zł łącznego zwolnienia dla drugiej grupy. Aktywa niekwalifikowane mogą być opodatkowane bez zastosowania tych progów. Dlatego skład portfela jest równie ważny jak jego wartość.
Czy OKI może być opodatkowane przy stracie?
Tak. Ustawa wymaga, aby umowa informowała inwestora, że w przypadku straty aktywa mogą podlegać podatkowi od wartości, a strata nie stanowi straty podatkowej w PIT. To kluczowa różnica wobec opodatkowania zrealizowanego dochodu.
Podatek od wartości nie ocenia, czy inwestycja była dobra. Może powstać, ponieważ portfel przekracza zwolnienia i ma określoną średnią wartość. W analizie ryzyka trzeba więc uwzględnić scenariusz spadku oraz konieczność zapewnienia gotówki na podatek.
Odroczenie podatku na zwykłym rachunku
Na zwykłym rachunku niezrealizowany wzrost wartości wielu instrumentów nie powoduje od razu podatku. Podatek może pojawić się przy sprzedaży. Pozwala to odraczać obciążenie, choć dywidendy i odsetki mogą być opodatkowane wcześniej. OKI ma rozliczenie roczne oparte na wartości.
Inwestor kupujący aktywa na wiele lat powinien porównać nie tylko roczny podatek, ale też utraconą możliwość dalszego inwestowania kwoty podatku. Z kolei częsty obrót i realizowanie wysokich zysków może zwiększać relatywną korzyść z OKI.
Jak używać kalkulatora OKI?
- podziel aktywa na część oszczędnościową, inwestycyjną i niekwalifikowaną,
- wpisz średnie wartości, a nie wyłącznie stan końcowy,
- podaj dodatni zrealizowany zysk dla zwykłego rachunku,
- wykonaj wariant niskiego, średniego i wysokiego zysku,
- sprawdź wynik przy stracie,
- dodaj koszty konkretnej instytucji poza kalkulatorem.
Kalkulator OKI jest narzędziem porównawczym. Nie ustala prawnej klasyfikacji instrumentu ani nie zastępuje danych przekazanych przez instytucję i e-Urząd Skarbowy.
Co powinien pokazywać ranking OKI?
Rzetelny ranking powinien porównywać zakres aktywów, koszt transakcji, waluty, przechowywanie, sposób prezentacji grup podatkowych, obsługę informacji do e-Urzędu Skarbowego, transfer oraz wypłatę. Sama opłata za otwarcie nie wystarczy.
Do czasu publikacji kompletnych taryf ranking OKI powinien jasno pokazywać etap wdrożenia, bez przypisywania fikcyjnych ocen. Gdy pojawią się oferty, każda liczba musi mieć oficjalne źródło i datę.
Najczęstsze pytania
Czy na OKI nie ma podatku Belki?
Dochody z aktywów OKI są wyłączone ze zwykłego PIT w zakresie ustawy, ale aktywa mogą podlegać podatkowi od wartości.
Czy 100 000 zł na OKI jest zawsze wolne od podatku?
Nie w każdym składzie portfela. Zwolnienia dotyczą określonych grup i łącznej średniej wartości, a część aktywów może nie kwalifikować się do zwolnienia.
Czy stawka OKI zawsze wynosi 0,85%?
0,85% obowiązuje w 2027 roku. Na kolejne lata stawka jest obliczana zgodnie z ustawowym wzorem i ogłaszana przed danym rokiem.
Czy można rozliczyć stratę z OKI?
Ustawa wskazuje, że strata związana z aktywami OKI nie stanowi straty podatkowej w PIT.
Źródła
Pełne zasady znajdują się w ustawie o osobistych kontach inwestycyjnych, Dz.U. 2026 poz. 1098. Przystępne podsumowanie opublikowało również Ministerstwo Finansów.